“ Onder alle ervaringen van de aarde zou enkel de liefde kunnen wedijveren met goede muziek. Maar gelukkig, zij completeren elkaar. Zij vermeerderen zelfs elkaar.  ”
Matthijs Vermeulen

en fr de

Deze website biedt u informatie in woord, geluid en beeld over leven en werk van MATTHIJS VERMEULEN (1888-1967). Hij was niet alleen een van de belangrijkste Nederlandse componisten van de twintigste eeuw, maar ook een groot schrijver en denker.
Van zijn composities – 7 symfonieën en de muziek bij De Vliegende Hollander, 5 kamermuziekwerken, 6 liederen en 2 liedcycli – hoort u het begin, zodra u op die pagina's de mp3-speler linksboven in werking zet. Andere fragmenten uit de stukken kunt u beluisteren door de luidspreker-icoontjes in de toelichting aan te klikken.

Wilt u het e-magazine over Vermeulen ontvangen, stuur dan een mail naar:
ton.braas @ planet.nl (spaties verwijderen)

2017 is het vijftigste sterfjaar van Matthijs Vermeulen (8 februari 1888 – 26 juli 1967). Dit gegeven is aanleiding geweest om op verschillende manieren aandacht te geven aan zijn persoon en zijn werk.

Zo heeft de Matthijs Vermeulen Stichting de handen ineen geslagen met de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren, DBNL, om alle publicaties van Vermeulen integraal op internet uit te brengen.

Het gaat dan in de eerste plaats om zijn muziekrecensies en muziekessays uit de jaren 1908-1920 (voor het dagblad De Tijd, het weekblad De (nieuwe) Amsterdammer en het dagblad De Telegraaf, destijds een progressieve krant) en de jaren 1946-1946 (in De Groene Amsterdammer). De verzamelde muziekartikelen vormen een ware 'Fundgrube' voor muziekprofessionals en –liefhebbers. Dit project wordt financieel mogelijk gemaakt door de Société Gavigniès en het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Daarnaast betreft het ook de 1150 artikelen die Vermeulen – onder pseudoniem – in de jaren 1926-1940 schreef als Parijs' correspondent voor het Soerabaiasch Handelsblad. Dit dagblad kan men gerust de NRC van Nederlands-Indië noemen, aangezien Soerabaia een wereldhaven was en tot op de dag van vandaag is gebleven.

De SH-artikelen bieden rijk geschakeerd bronmateriaal voor eenieder met interesse in allerlei aspecten van het interbellum. In zijn 'Parijsche brieven' behandelde Vermeulen alle mogelijke onderwerpen: binnen- en buitenlandse politiek, economie en financiën, theater, letterkunde, schilderkunst, techniek en wetenschap, historie, nieuwe types automobielen, vliegtuigen en onderzeeërs, sport, faits divers, schandalen en misdaadverslaggeving, zelfs mode; slechts sporadisch was muziek onderwerp van een beschouwing. De grote, vaak virtuoos geschreven stukken – aanvankelijk eens per week verschijnend, vanaf het najaar van 1928 tweemaal en dan meestal op de openingspagina – tonen Vermeulen als een twintigste-eeuwse homo universalis. In het cosmopolitisch milieu van de havenstad Soerabaia werden ze gretig gelezen.

De lancering van de online-publicatie zal plaatsvinden op vrijdagmiddag 17 november in de aula van de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. Sprekers zullen een en ander belichten. En: Vermeulens Strijkkwartet zal worden uitgevoerd door het DUDOK KWARTET.

Nu reeds is op DBNL de inhoud ontsloten van de artikelen die Vermeulen samenbracht in de polemisch gestelde bundels De twee muzieken (1918) en in de veel lyrischer geïntoneerde verzameling Klankbord (1929), alsmede de zestien bijdragen die hij leverde aan De Gids in de jaren 1926 tot en met 1933. Klik HIER voor de overzichtspagina.

In de loop van dit jaar zullen de andere bundels er verschijnen, alsmede het omvangrijke essay Princiepen der Europese muziek (1949) en zijn filosofische Het avontuur van den Geest. De plaats van den mens in dat avontuur (1947).

Maar om composities van Vermeulen te horen, hoeft u niet tot november te wachten. Op vrijdagavond 31 maart om 20.00 uur wordt in de Edesche Concertzaal te Ede een concert gegeven dat gewijd is aan de Eerste Wereldoorlog. Op het programma – samengesteld door componist en publicist Elmer Schönberger – staan naast Debussy's aangrijpende Noël des enfants qui n'ont plus de maison en Stravinsky's Souvenir d’une marche boche onder andere twee werken die Matthijs Vermeulen tijdens de Grote Oorlog componeerde: het lied La veille (1916) en de Eerste Cellosonate (1918). Ook komt muziek van Webern en Ravel aan bod.

Voor het publiek treedt Elmer op als gids. Als sluitstuk fungeert een compositie van hemzelf: Maurice chérie voor mezzosopraan, cello en piano. Dit werk is gebaseerd op Ravels correspondentie. Elmer hierover:

Op 8 augustus 1914, vijf dagen na de oorlogsverklaring van Duitsland aan Frankrijk, onderbreekt Maurice Ravel het werk aan een nieuwe compositie – het Pianotrio – om een brief aan zijn broer Édouard te schrijven. Daarin verklaart hij dat hij ‘sinds de noodklok’ lijdt als nooit tevoren en besloten heeft dienst te nemen. Wegens zijn geringe lengte en gewicht wordt hij aanvankelijk geweigerd, totdat hij op 10 maart 1915 door de Conseil de Révision de la Seine alsnog wordt gerekruteerd en om te beginnen een aanstelling krijgt als vrachtwagenmecanicien bij het 13e Regiment Artillerie. Zijn wens om bij de luchtmacht als ‘bombardier’ te dienen zal onvervuld blijven.

Een jaar later, op 14 maart 1916, vertrekt Ravel als vrachtwagenchauffeur richting Verdun. Hij bevindt zich er weliswaar op enige afstand van het echte front, maar ‘moralement on le sent tout proche’. Vanaf de linies onderhoudt hij een levendige correspondentie met het thuisfront.

Bij dit thema sluit Vermeulens lied La veille naadloos aan. Vermeulen componeerde het prozagedicht van François Porché – een fragment uit diens Le Poème de la Tranchée, gepubliceerd in Le Figaro van 19 november 1916 – in het najaar van 1917. De scène die de dichter weergeeft, vindt plaats tijdens de nacht die aan een veldslag voorafgaat. De titel van het gedicht kan worden vertaald als 'de vooravond' of als 'de nachtwake'. In een toelichting bracht Vermeulen de psychologische inhoud als volgt onder woorden. "Een vrouw, eenzaam in haar stille kamer bij het bedje waar haar kind slaapt, valt in overpeinzing. Hoewel rondom haar alles nog kalm is, denkt zij aan al het dierbare dat zij door de oorlog bedreigd voelt. Een drang tot bidden welt zachtjes in haar op, en wordt langzaam sterker. Elk ding, elk wezen dat haar voor de geest komt schijnt te willen bidden, steeds dringender, steeds heftiger, terwijl het uur U nadert. In de ochtendschemering trekken de opmarcherende soldaten in een visioen aan haar voorbij. Van ieder neemt zij afscheid met een gedachte die nog bidden is."

Uitvoerenden: Barbara Kozelj mezzosopraan, Doris Hochscheid cello en Frans van Ruth piano
Voor informatie over het volledige programma en het bestellen van kaarten, klik HIER.

 

Wie de biografie Cécile en Elsa, strijdbare freules van Elisabeth Leijnse heeft gelezen, weet dat Matthijs Vermeulen daar prominent in aanwezig is vanwege zijn liefdesrelatie met Elisabeth, de jongste van de gezusters De Jong van Beek en Donk die met Alphons Diepenbrock is gehuwd. Het prachtige boek won de Libris Geschiedenis Prijs 2016. De biografe, HIER aan het woord, toert de komende weken langs verschillende boekhandels in den lande om over de door haar geportretteerde personen te spreken. Op zaterdagmiddag 22 april om 14.00u houdt zij een lezing in de Johanneskerk te Laren, georganiseerd door de Larense boekhandel. Zij laat dan ook fragmenten horen van composities die in de biografie een rol spelen. Ook toont zij meer 'Larens' fotomateriaal dan in haar boek een plaats heeft gekregen.

Wilt u erbij aanwezig zijn, dan kunt u reserveren via deze PAGINA.


Verscheidene werken van Vermeulen zijn op YouTube te beluisteren, zowel liederen als symfonische werken en kamermuziek. Zoals de prachtige uitvoering van de Vioolsonate door het Magma Duo de Kleine Zaal van het Concertgebouw.


boeiende roman HET GROTE ZWIJGEN over Vermeulen en Diepenbrock
Op grond van historische gegevens schreef Erik Menkveld een roman gecentreerd rond de personnages Matthijs Vermeulen en Alphons Diepenbrock. De bloei en teloorgang van hun vriendschap, gedeelde idealen. Diepenbrocks liefdesgeschiedenis met Johanna Jongkindt en Vermeulens relatie met Diepenbrocks vrouw.
Verschenen bij uitgeverij G.A. van OORSCHOT.

dvd van film DE LAATSTE REIS
In deze gedramatiseerde documentaire uit 1988 gaat filmmaker Kees Hin, in samenwerking met Otto Ketting, op zoek naar "het rusteloze leven van een markante componist", zoals de omslagtekst vermeldt; zie: rubriek MV op radio/tv/dvd
 
get the Flash Player
standaardweergave